O Δήμος Μυτιλήνης, διοργανώνει την Πέμπτη 19 Νοεμβρίου 2026 και ώρα 18.30, στο φουαγιέ του Δημοτικού Θεάτρου Μυτιλήνης, παρουσίαση του βιβλίου “Αλέξανδρος Παναγούλης – Απείθεια στο θάνατο”.
Η αφιερωματική αυτή έκδοση, που υλοποιήθηκε από τις Εκδόσεις Καστανιώτη και την Πολιτιστική Εταιρεία Αρχιπέλαγος με την συμπλήρωση 50 χρόνων από τον θάνατο του Αλέξανδρου Παναγούλη – την πρωτομαγιά του 1976 -, περιλαμβάνει κείμενα 31 ιστορικών, συγγραφέων και καλλιτεχνών, γραμμένα ειδικά για το βιβλίο αυτό, τα οποία αναφέρονται στη μορφή και τη δράση του κορυφαίου αγωνιστή της αντιδικτατορικής αντίστασης. Περιλαμβάνει, επίσης, σπάνια φωτογραφικά ντοκουμέντα, κείμενα διεθνών προσωπικοτήτων, καθώς και κείμενα και ποιήματα του Παναγούλη.
Επιμελητές της έκδοσης – το εξώφυλλο της οποίας είναι μια πρωτότυπη σύνθεση του ζωγράφου και σκιτσογράφου, Δημήτρη Χαντζόπουλου – είναι ο αρχιτέκτονας και πρώην Υπουργός, Νίκος Σηφουνάκης και ο γιατρός, Θανάσης Πετρίδης, συνεργάτες του Παναγούλη.
Την εκδήλωση θα προλογίσει ο Δήμαρχος Μυτιλήνης, Παναγιώτης Χριστόφας και ομιλητές θα είναι οι, Βαγγέλης Γκιουγκής (Νομικός, Πρόεδρος Συνδέσμου Φυλακισθέντων & Εξορισθέντων Αντιστασιακών 1967-1974 – Σ.Φ.Ε.Α.) και Βαγγέλης Καραμανωλάκης (Καθηγητής Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας του Εθνικού & Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών) ενώ χαιρετισμό θα απευθύνουν οι Μιλτιάδης Κλωνιζάκης, Πολιτικός Μηχανικός (Γιος του Γιάννη Κλωνιζάκη, συναγωνιστή του Αλ. Παναγούλη) και Νίκος Σηφουνάκης.
Θα προβληθεί δεκαπεντάλεπτο βίντεο – ντοκουμέντο με συνέντευξη του Αλέξανδρου Παναγούλη στον Ιταλό δημοσιογράφο Sylvano Agosti, που δόθηκε τον Αύγουστο του1973 αμέσως μετά την αποφυλάκισή του, το οποίο ετοίμασε η Πολιτιστική Εταιρεία Αρχιπέλαγος με βάση οπτικοακουστικά υλικά του Αρχείου της ΕΡΤ.
Η εκδήλωση, την οποία θα συντονίσει ο δημοσιογράφος, Στρατής Μπαλάσκας, θα ολοκληρωθεί με μια σπάνια επτάλεπτη ηχογράφηση. Ο μεγάλος συνθέτης, Σταύρος Ξαρχάκος, επέλεξε και διαβάζει το πιο βιωματικό ποίημα του Αλέξανδρου Παναγούλη, “Σκηνές – Μνήμες”.
Ο Αλέξανδρος Παναγούλης
Ο Αλέξανδρος Παναγούλης σκοτώθηκε, σε ηλικία 36 ετών, ξημερώματα της Πρωτομαγιάς του 1976, οδηγώντας το αυτοκίνητο του επί της Λεωφόρου Βουλιαγμένης.
Αγωνιστής της Δημοκρατίας και στέλεχος της ΕΔΗΝ, σπουδάζει Μηχανολόγος Μηχανικός στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, όταν, η κυβέρνηση της αποστασία διακόπτει την αναβολή στράτευσής του. Στρατεύεται και υπηρετεί στο 85ο Σύνταγμα Πεζικού, στη Βέροια, όπου τον βρίσκει η εκδήλωση του πραξικοπήματος της 21η Απριλίου 1967.
Λιποτακτεί από το στράτευμα και ιδρύει την οργάνωση «Ελληνική Αντίσταση», καταφεύγει στην Κύπρο και αρχίζει να καταστρώσει σχέδιο δράσης. Επιστρέφει στην Ελλάδα και μαζί με στενούς του συνεργάτες σχεδιάζει και πραγματοποιεί την απόπειρα δολοφονίας του δικτάτορα Παπαδόπουλου, στις 13 Αυγούστου 1968, στο 31ο χιλιόμετρο της Λεωφόρου Αθηνών – Σουνίου. Η απόπειρα αποτυγχάνει. Συλλαμβάνεται και βασανίζεται. Η δίκη του και η δίκη των μελών της Αντιστασιακής του Οργάνωσης «Ελληνική Αντίσταση», αρχίζει στο έκτακτο Στρατοδικείο Αθηνών την Δευτέρα 4 Νοεμβρίου 1968 και διαρκεί 13 μέρες.
Κρατά αγέρωχη στάση, καταγγέλλει τα βασανιστήρια που υπέστη και κατονομάζει τους βασανιστές του, ενώ διατρανώνει την πίστη του στα ιδεώδη της Δημοκρατίας και της Ελευθερίας. Στις 17 Νοεμβρίου 1968 καταδικάζεται δις εις θάνατον και αρνείται να ζητήσει χάρη. Η μεγάλη κινητοποίηση της διεθνούς κοινής γνώμης αποτρέπει την εκτέλεσή του.
Την πενταετία 1968-1973, φυλακισμένος στο ΕΑΤ-ΕΣΑ και στις Στρατιωτικές Φυλακές Μπογιατίου, σε ένα κελί 2 επί 2.5 μέτρων χωρίς κρεβάτι, αλυσοδεμένος τον περισσότερο χρόνο, κάνει συνεχείς απεργίες πείνας αλλά και επιχειρεί πολλές φορές να αποδράσει. Το κατορθώνει τον Ιούνιο του 1969, αλλά ύστερα από πέντε μέρες, καταδίδεται και συλλαμβάνεται.
Ο Αλέξανδρος Παναγούλης αποφυλακίζεται με την γενική αμνηστία της 21ης Αυγούστου 1973 και τον Οκτώβριο του 1973 φτάνει στην Ιταλία όπου συνεχίζει την αντιδικτατορική του δράση.
Επιστρέφει στην Ελλάδα με την πτώση της Δικτατορίας, πολιτεύεται με το κόμμα της Ένωσης Κέντρου και εκλέγεται βουλευτής στην Β΄ Περιφέρεια Αθηνών στις πρώτες Μεταπολιτευτικές εκλογές της 17ης Νοεμβρίου 1974. Στις αρχές του 1976, ανεξαρτητοποιείται και γίνεται ο πρώτος ανεξάρτητος βουλευτής της Μεταπολίτευσης.