Δ.Ε. Πλωμαρίου
Η Δημοτική Ενότητα Πλωμαρίου απλώνεται στο νότιο τμήμα της Λέσβου, σε μια περιοχή όπου το έντονο ορεινό ανάγλυφο συναντά το Αιγαίο. Πυκνή βλάστηση, ελαιώνες, ορεινά χωριά και ακτές συνθέτουν ένα ξεχωριστό τοπίο, που έχει διαμορφώσει μέσα στους αιώνες τον χαρακτήρα και την ιδιαίτερη ταυτότητα της περιοχής.
Επίκεντρό της είναι το Πλωμάρι, χτισμένο αμφιθεατρικά στη νότια ακτή του νησιού και άρρηκτα συνδεδεμένο με τη θάλασσα, το εμπόριο και τη βιοτεχνική παραγωγή. Η οικονομική ανάπτυξη που γνώρισε ιδιαίτερα κατά τον 19ο και τις αρχές του 20ού αιώνα αποτυπώνεται μέχρι σήμερα στα αρχοντικά, τις παραδοσιακές κατοικίες και τα παλιά βιομηχανικά κτίρια, όπως ελαιοτριβεία, σαπωνοποιεία, ποτοποιίες και ταρσανάδες.
Το Πλωμάρι είναι, πάνω απ’ όλα, συνδεδεμένο με την παραγωγή ούζου και αποτελεί έναν από τους τόπους που συνέβαλαν καθοριστικά στην καθιέρωσή του ως χαρακτηριστικού προϊόντος της Λέσβου. Η παραγωγή ξεκίνησε στα μικρά τοπικά «ρακαριά», ενώ από τα τέλη του 19ου αιώνα αναπτύχθηκαν σημαντικές ποτοποιίες και σαπωνοποιίες με έντονη εμπορική και εξαγωγική δραστηριότητα.
Στην καρδιά του οικισμού ξεχωρίζει ο ναός του Αγίου Νικολάου, που χρονολογείται από τα μέσα του 19ου αιώνα, καθώς και η κεντρική πλατεία με τον ιστορικό πλάτανο. Το παραλιακό μέτωπο και τα στενά του Πλωμαρίου συμπληρώνουν την ιδιαίτερη εικόνα της κωμόπολης.
Στην ενδοχώρα βρίσκονται ο Τρύγονας, η Πλαγιά, το Μεγαλοχώρι, το Παλαιοχώρι, το Νεοχώρι, το Ακράσι και το Αμπελικό, οικισμοί που διατηρούν στοιχεία της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής και της αγροτικής ζωής της νότιας Λέσβου. Πέτρινα σπίτια, πλατείες, εκκλησίες, κρήνες και στενά δρομάκια συναντώνται μέσα σε ένα τοπίο με ελαιώνες και πλούσια βλάστηση.
Το Μεγαλοχώρι και το Νεοχώρι αναδεικνύουν τον περισσότερο ορεινό χαρακτήρα της περιοχής, ενώ η Πλαγιά και ο Τρύγονας βρίσκονται μέσα στο χαρακτηριστικό τοπίο των ελαιώνων που απλώνεται προς τις νότιες ακτές. Το Παλαιοχώρι και το Ακράσι διατηρούν έντονα στοιχεία της παραδοσιακής φυσιογνωμίας τους, ενώ το ορεινό Αμπελικό ξεχωρίζει για το πλούσιο φυσικό περιβάλλον που το περιβάλλει.
Από τη ναυτική και βιομηχανική κληρονομιά του Πλωμαρίου και τη μακρά παράδοση του ούζου έως τους ορεινούς οικισμούς, τους ελαιώνες και τις ακτές του Αιγαίου, η Δημοτική Ενότητα Πλωμαρίου αποτελεί ένα ξεχωριστό κομμάτι της Λέσβου, όπου η φύση, η παραγωγική ιστορία και η παράδοση συνθέτουν μια ιδιαίτερη τοπική ταυτότητα.
